Quan điểm trước đây cho rằng, khi bạn bị bệnh tim thì không nên lấy chồng; nếu có lấy chồng, không nên mang thai; nếu có thai, không nên đẻ; nếu đẻ, không nên cho con bú... Thực tế, quan điểm này có đúng không?
Mang thai và sinh con, đối với phụ nữ là 1 quá trình tự nhiên và bình thường. Tuy nhiên, với những phụ nữ có bệnh thì đó có thể là một bước cản lớn trong hành trình làm mẹ. Trong số đó, tim mạch là bệnh lý không chỉ khiến thai phụ lo lắng mà cả chuyên gia y tế cũng hết sức thận trọng nếu gặp phải trong thai kì. Quan điểm trước đây cho rằng, khi bạn bị bệnh tim thì không nên lấy chồng; nếu có lấy chồng, không nên mang thai; nếu có thai, không nên đẻ; nếu đẻ, không nên cho con bú... Thực tế, quan điểm này hoàn toàn không đúng.
Đa số các bệnh tim hiện nay có thể được chữa một cách hiệu quả để trả người phụ nữ trở về cuộc sống bình thường. Với nhiều bệnh tim thể nhẹ (chiếm đa số), việc mang thai hầu như không ảnh hưởng nhiều đến người mẹ.
Những biến đổi của tim và mạch máu khi mang thai
Khi mang thai, cơ thể người phụ nữ thay đổi nhiều về tâm lý, nội tiết, tuần hoàn… Trong đó, sẽ xuất hiện các biến đổi của tim và mạch máu, làm tăng công cơ tim và tăng gánh nặng cho sản phụ. Các biến đổi đó bao gồm:
- Tăng thể tích máu: trong 3 tháng đầu tiên của thai kỳ, thể tích máu tuần hoàn sẽ tăng lên 40 - 50% và duy trì ở mức này trong suốt quá trình mang thai.
- Tăng cung lượng tim: cung lượng tim sẽ tăng lên 30
- 40%, tương ứng với mức tăng thể tích máu.
- Tăng nhịp tim: thông thường, khi mang thai, nhịp tim sẽ tăng lên 10 - 15 nhịp/phút.
- Hạ huyết áp: ở một số người, huyết áp có thể giảm khoảng 10mmHg trong quá trình mang thai. Phần lớn các trường hợp hạ huyết áp không gây triệu chứng và không cần điều trị. Bác sĩ sẽ theo dõi số đo huyết áp của sản phụ vào những lần khám thai định kỳ.
Những biến đổi trên là bình thường trong quá trình mang thai, đảm bảo thai nhi được cung cấp đầy đủ oxy và chất dinh dưỡng. Chúng có thể gây một số triệu chứng như mệt mỏi (cảm thấy kiệt sức), khó thở, váng đầu. Các triệu chứng đó không có gì bất bình thường, tuy nhiên nếu bạn cảm thấy lo lắng, hãy đi khám bác sĩ.
Phụ nữ có bệnh tim cần làm gì khi dự định mang thai?
Phụ nữ có bệnh tim cần lưu ý đặc biệt trước và trong khi mang thai, một số bệnh tim mạch có thể làm tăng nguy cơ biến chứng của sản phụ. Ngoài ra, có những người mắc bệnh tim từ trước mà không biết, chỉ được phát hiện khi đã mang thai. Việc tham khảo ý kiến BS khi muốn có thai là cần thiết và hữu ích. BS giúp đánh giá và giải thích tình trạng bệnh, mức độ an toàn khi mang thai, nguy cơ đối với mẹ và thai nhi, có cần điều trị bệnh ổn trước khi có thai không?, có cần dùng thuốc hoặc cách thức điều trị nào trong thai kỳ không…?
Phụ nữ cần khám và tư vấn bác sĩ trước khi mang thai
Nếu bạn có sẵn bệnh lý tim mạch, đặc biệt những bệnh dưới đây thì cần hết sức thận trọng và có sự phối hợp chặt chẽ với thầy thuốc:
- Tăng huyết áp, hoặc tăng mỡ máu.
- Tiền sử được chẩn đoán bệnh lý tim mạch, gồm bệnh động mạch chủ, rối loạn nhịp tim, có tiếng thổi ở tim, bệnh cơ tim, suy tim, hội chứng Marfan, thấp tim.
- Tiền sử có biến cố tim mạch (như đột quỵ hay tai biến mạch não thoáng qua).
- Giảm khả năng gắng sức, tương ứng khó thở độ III hoặc IV theo phân loại NYHA. Phân độ NYHA của Hiệp hội Tim mạch New York (New York Heart Association) đánh giá bệnh nhân theo 4 mức I-II-III-IV tùy theo khả năng gắng sức của người bệnh hoặc tình trạng tím trên lâm sàng (tím là sự biến đổi màu sắc da sang màu xanh tím, chứng tỏ cơ thể không nhận đủ máu giàu oxy).
- Hẹp khít van hai lá, van động mạch chủ, hoặc đường ra động mạch chủ, xác định trên siêu âm tim.
- Phân suất tống máu thất trái (EF) dưới 40%. Phân suất tống máu EF phản ánh lượng máu được bơm khỏi tim trái trong mỗi nhát bóp của tim. Nó đánh giá chức năng bơm máu của tim còn tốt hay không. Giá trị bình thường của EF là 50 - 70%.
Khuyến cáo một số trường hợp bị bệnh tim không nên mang thai:
- Các bệnh tim mạch nói chung gây suy tim nặng mà chưa được chữa tốt hoặc không chữa được.
- Các bệnh tim bẩm sinh có tím chưa được chữa hoặc bệnh tim bẩm sinh đã gây tăng áp lực động mạch phổi nặng.
- Các bệnh van tim (hẹp hoặc hở van nặng) mà chưa được điều trị triệt để (nong van, phẫu thuật…).
- Các bệnh động mạch chủ (phình, giãn…) chưa được sửa chữa.
- Các rối loạn nhịp trầm trọng hoặc tăng huyết áp nặng chưa được khống chế tốt…
ThS.BS. Nguyễn Ngọc Quang
Nhận xét