THUỐC ĐIỀU TRỊ BỆNH TIỂU ĐƯỜNG

Theo công bố của Hiệp hội Tiểu đường Thế giới (IDF Diabetes Atlas), Việt Nam là quốc gia có 1,7 triệu người mắc bệnh tiểu đường 1, (hay tương tương 3,2% dân số trưởng thành có độ tuổi từ 20 đến 79 tuổi). Dự đoán đến năm 2030, số người bệnh tiểu đường sẽ tăng lên 3,1 triệu người (hay tương đương 3,5% tổng dân số trưởng thành). Những người bị bệnh tiểu đường luôn băn khoăn về thuốc điều trị bệnh tiểu đường, dưới đây là một số thông tin về thuốc điều trị tiểu đường.

Tiểu đường là bệnh thường gặp nhất trong số các bệnh nội tiết và là một trong ba bệnh có tốc độ phát triển nhanh nhất trên thế giới (ung thư, tim mạch, tiểu đường). Nếu không điều trị và quản lý tốt, bệnh sẽ có nhiều biến chứng nguy hiểm, để lại hậu quả nặng nề cho bản thân người bệnh, gia đình và xã hội. Nhưng nếu được điều trị và tư vấn tốt, bệnh nhân có thể sống hoàn toàn khỏe mạnh. Bệnh có thể phòng được nhờ thay đổi hành vi, lối sống lành mạnh, luyện tập thể dục thể thao đều đặn.

Các thuốc điều trị tiểu đường dạng uống hiện nay gồm có:

Thuốc điều trị tiểu đường type 2 Sulfamid – hạ đường huyết:

• Cơ chế tác dụng: kích thích tế bào bêta của tụy tăng tiết insulin với điều kiện tế bào bêta còn lành.
• Thuốc được chỉ định uống trước ăn 20 – 30 phút.
• Các thuốc thường dùng: sulfamid thế hệ 1 (carbutamid, tolbutamid ) hiện nay ít dùng, sulfamid thế hệ 2 (gliclazid, diamicron, glipizid, glibenclamid), sulfamid dùng một lần (amaryl, diamicron MR).
• Là thuốc điều trị tiểu đường týp 2.
• Không dùng thuốc điều trị tiểu đường týp 1 hoặc người có suy gan, thận, có thai, bệnh nhân bị nhiễm trùng, có chỉ định phẫu thuật, đột quỵ, các tình trạng hôn mê do rối loạn chuyển hóa, bệnh lý cấp tính…

Thuốc điều trị tiểu đường type 2 – Biguanide:

• Cơ chế tác dụng của thuốc: làm tăng nhạy cảm với hormon insulin tại cơ quan đích, tăng sử dụng glucose ở tổ chức ngoại vi, đặc biệt ở tế bào cơ, giảm tạo glucose ở gan, giảm hấp thu glucose ở ruột. Tuy vậy, nhóm này không có tác dụng bài tiết insulin ở tụy. Có thể điều trị đơn độc hoặc phối hợp với sulfonylure.
• Nhóm gồm các thuốc: metformin, siofor, glucophage…
• Là thuốc điều trị tiểu đường týp 2.
• Không dùng thuốc điều trị tiểu đường týp 1 hoặc các trường hợp phẫu thuật, tình trạng nhiễm toan, có thai, suy gan, suy thận.
• Thuốc được uống sau ăn.
• Tác dụng phụ có thể có: hiện tượng rối loạn tiêu hóa, đau bụng, nhiễm toan acid lactic. Các tác dụng này nói chung ít gặp và sẽ tự hết khi ngừng thuốc.

Thuốc điều trị tiểu đường cả 2 type thể nhẹ – Nhóm ức chế men alpha – glucosidase:

• Tác dụng làm chậm hấp thu đường ở ruột non.
• Bao gồm: acarbose, voglibose.
• Dùng thuốc ngay trong bữa ăn.
• Thuốc điều trị tiểu đường thể nhẹ cả týp 1 và týp 2.
• Không dùng thuốc điều trị cho bệnh nhân mắc bệnh rối loạn hấp thu, phụ nữ có thai, cho con bú và trẻ em dưới 18 tuổi.
• Thuốc điều trị, tiểu đường, bệnh, thuốc
• Các loại thuốc điều trị bệnh tiểu đường

Thuốc điều trị tiểu đường type 2 – Nhóm thiazolidinediones:

• Cơ chế tác dụng: làm tăng nhạy cảm insulin tại cơ quan đích giống nhóm biguanide
• Gồm các thuốc: rosiglitazone, pioglitazone…
• Chỉ định: được dùng phối hợp với các thuốc khác trong điều trị tiểu đường týp 2.
• Không dùng cho bệnh nhân có thai và cho con bú, suy tim, suy gan, suy thận, phẫu thuật, nhiễm trùng nặng…

Thuốc điều trị tiểu đường type 2 – Nhóm meglitimide:

• Nhóm này có tác dụng kích thích tế bào bêta của tụy tăng sản xuất insulin. Thuốc được dùng là novonorm.
• Chỉ định: Thuốc điều trị tiểu đường type 2
• Uống trước khi ăn 15-30 phút. Tác dụng xuất hiện nhanh (30 phút sau khi uống thuốc) vì vậy không được uống thuốc nếu không ăn.
• Không dùng cho những trường hợp suy gan, thận, có thai, nhiễm trùng, phẫu thuật…
• Việc điều trị bệnh tiểu đường phụ thuộc nhiều vào sự tuân thủ điều trị bệnh của bệnh nhân. Dùng thuốc điều trị chỉ có hiệu quả nếu đi kèm chế độ ăn và luyện tập thể lực phù hợp.

BS. Trần Tất Đạt